Met welke dilemma’s en (juridische) vraagstukken krijg je als zorgaanbieder te maken? In de rubriek ‘Vraag van de maand’ delen we iedere maand een specifieke vraag uit onze praktijk. Duik met ons mee in de actualiteit!
Vraag van de maand
Vanaf welk moment komt een geneeskundige behandelingsovereenkomst tot stand? En wanneer mag een hulpverlener deze behandelingsovereenkomst weigeren of beëindigen?
Uitgangspunt is dat er sprake is van een geneeskundige behandelingsovereenkomst op het moment dat een patiënt zich met een bepaalde hulpvraag over zijn gezondheid tot een hulpverlener wendt. Doorgaans is dat al het geval vanaf het tot stand komen van een verwijzing, een intakegesprek of een afspraak voor een consult. Omdat persoonlijk contact geen vereiste is, geldt hetzelfde bij een advies per mail of een online consult (mits) gericht op een individuele patiënt. Dit is verder uitgewerkt in de KNMG-richtlijn Niet-aangaan of beëindiging van de geneeskundige behandelingsovereenkomst (2021).
Wanneer de hulpvraag buiten de expertise van de hulpverlener ligt, kan de behandelingsovereenkomst worden geweigerd. Dat kan ook vanwege een groter belang, meestal gelegen in de organisatie (bijv. personeelsgebrek), of als een vertrouwensbasis ontbreekt waardoor de behandeling op voorhand al niet meer effectief kan zijn. Voorbeelden daarvan zijn: als een patiënt direct een dergelijke behandeling wenst, de door de hulpverlener geadviseerde noodzakelijke behandeling juist niet wenst of als er eerder onoverbrugbare problemen waren, en dit de zorg van een goed hulpverlener in de weg staat. Geadviseerd wordt het behandelen door een zorgverlener van diens familieleden of kennissen te weigeren vanwege het risico op vermenging van rollen.
Net als voor het niet aangaan van een behandeling zal er voor het beëindigen van een lopende behandeling een gewichtige reden moeten zijn. Hiervoor gelden dezelfde redenen, bijvoorbeeld als de aard of omvang van de hulpvraag wijzigt en daarmee buiten de expertise van de hulpverlener valt of meer specialistische hulp noodzakelijk blijkt. De KNMG-richtlijn noemt in dit verband verder een weigering om rekeningen te betalen, een ernstig verstoorde relatie waarbij herstel niet mogelijk is, bedreiging door of agressief gedrag van een patiënt, of persoonlijke redenen, zoals gevoelens voor (of van) een patiënt.
Net zoals bij de uitvoering van de behandelingsovereenkomst zelf, geldt in dit verband een inspanningsverplichting. Zo zal enig onaangepast gedrag geaccepteerd moeten worden en worden zwaardere eisen gesteld aan beëindiging van de behandelingsovereenkomst als het gedrag van de patiënt samenhangt met de aard van de ziekte van de patiënt. In alle gevallen zal de weigering of beëindiging zorgvuldig moeten worden uitgevoerd. Dit houdt in dat de hulpverlener de patiënt zo mogelijk (en afhankelijk van de gevolgen voor de patiënt eventueel herhaaldelijk) waarschuwt, het besluit tot weigeren en/of beëindigen en de reden daarvan tijdig met de patiënt bespreekt, een redelijke termijn aanhoudt voordat de behandeling stopt en zorgt voor de noodzakelijke hulp en medewerking totdat elders zorg wordt verleend. De hulpverlener zal het een ander tenslotte vast moeten leggen in het dossier, bij voorkeur in een in het dossier te bewaren brief of mail waarin dit aan de patiënt bevestigd is.
Dit artikel is geschreven door Floor Cornelissen.